ديگر ، صاحب كافى الكفاة اسماعيل بن عبّاد « 1 » است . بزرگوارى صاحب و فضايل و كمالات او مشهورتر از آنست كه در آن بفضل بيان حاجت افتد ، شعر : [ 75 ر ] و ليس يصحّ فى الافهام شىء * اذا احتاج النهار الى دليل خاطر وقّاد او مفترع معانى بكر ، و طبع نقادش « 2 » مخترع مبانى فكر بود ؛ و در فنون علوم نحو و لغت و شعر و اصولين تصانيف دارد ، و شهرت رسايل و نكت و لطايف او از آن گذشته كه ببسطى حاجت افتد . حيا از حياىحياى او آب شد [ ه ] در خاك افتادى ؛ و بحار زخار با كفّ راد او بخار نمودى . اگر عمر و عمر يافتى و مغيره ( ؟ ) را غبار فنا بر دوش جان دوختى ، اضطراب آداب از مشاغل انفاس او اقتباس كردندى . هم از حكايت او گويند « 3 » هرسال پنجاه هزار دينار ببغداد فرستادى تا بر علما و فضلا و فقها و سادات مصروف شدى . و چون ابو بكر خوارزمى به خدمت صاحب عبّاد رفت ، صاحب مقدّم او را بتبجيل و تعظيم مقابل داشت و از اكرام و اجلال دقيقه‌اى مهمل نگذاشت ، اما كسوت عطاى صاحب از قدّ طمع و توّقع او قاصر بود . استاد ابو بكر بخراسان مراجعت نمود و در اهاجى صاحب نظمهاى شنيع ترتيب داد ، شعر : لا تمدحنّ بن عبّاد و ان هطلت * كفّاه بالجود حتّى جاوز الديما فانّها خطرات من وساوسه * يعطى و يمنع لا بخلا و لا كرما [ 75 پ ] و ازين انواع هجوها كه نسيان حقوق و كفران نعم از مطالع و مقاطع آن ظاهرست بگفت . و چون از دنيا رخت بربست صاحب اين دو بيت انشا كرد ، شعر : اقول لركب من خراسان مسرعا : * اما مات خوارزميّكم ؟ قال لى : نعم

--> ( 1 ) - تج 243 . ( 2 ) - ص : منقادش . ( 3 ) - تج 244 .